Group: Lingva helpejo


polarigi, figurasence?


Riŝo
By Riŝo
February 26, 2011 - 25 komentoj - 930 vizitoj

En PIV polarigi estas termino el fizikaj sciencoj. Krause indikas ke ĝi estas ankaŭ uzata figurasence.

En politiko okazas polarigo kiam la opiniodiferencoj iĝas pli kontrastaj, en sociologio kiam la socio dividiĝas en kontraŭaj polusoj. Persono povas polarigi kiam ĝi kaŭzas dividon inter adeptoj kaj kontraŭuloj. Ĉu polarigi en figura senco estas internacie komprenebla?

The topic of this discussion has been edited by Riŝo 5 years ago.

25 komentoj - La lastaj
Tjeri
Tjeri
Kial arigi polojn? Dupolusigi ŝajnas al mi pli komprenebla.
5 years ago.
Riŝo has replied to Tjeri
polarigi = arigi polojn: bona ŝerco laŭ la maniero de Raymond Schwartz! Same erarigi "arigi erojn" kaj ne "fari ke iu eraru"? La kunteksto evidentigas ke temas pri polar-igi, ekzemple "igi korpon polara".
5 years ago.
KaGu:-}
KaGu:-}
Mi ja ne estas filologo kaj mankas al mi sufiĉe abunda referenc-biblioteko.

Tamen, svedlingve oni parolas pri polariĝo / polarigo, kiam okazas dissplitiĝo ("splittring" ) aŭ, (figursence) skismo inter homoj de grupo , kiuj laŭnome apartenas al sama politika partio, t.e. samideanoj, kiuj iĝas malsamideanoj. Kiel vi scias, la sveda lingvo ne ĉiam estas bona mezurilo pri internacieco de esprimoj, tial mi preferas jenan modelon.

- La propono de s-ro X kaŭzis splitiĝon de la membroj en du grupojn kun kontraŭaj opinioj. -

Tamen se iu opinias, ke la vorto "polarigi" pli bone priskribas tion, kio okazas , tiu uzu la vorton.
5 years ago. Edited 5 years ago.
Michael Lennartz
Michael Lennartz
"polar*" estas fizika fakvorto.

Depende de la kunteksto mi uzus aŭ "polusigi" aŭ "dissplitigi". Riŝo skribas "en kontraŭaj polusoj", do kial migri de "poluso" al "polara"? Tio respondas al germanlingva uzo, sed mi kredas, ke "polusigi" estas pli E-lingva.
5 years ago.
Raŝi - Audino
Raŝi - Audino
En la portugala, krom la fizika komprenemo, estas akceptebla la figura senco.
Ĝi estas multe uzata en politiko kiam, malgraŭ multege da kandidatoj, la disputo centriĝas nur en du el ili.
Ankaŭ la vorto povas signifi la koncentriĝo de iu diskuto en unu aŭ pliaj punktoj aŭ en du aŭ pliaj antagonismaj pozicioj.
5 years ago.
rughulo
rughulo
Vortaristo Krause indikas la figuran sencon de vorto " polarigi"

De kie li prenis tian aserton? Ĉu el literaturo- ĉu el konversacio?

Polarigo ( K ) estas ilustrita en PIV per polusigo .

La vorto tute ne taŭgas figurasence
5 years ago.
Riŝo
Riŝo
Vortaristo enigas vorton en vortaron nur se li trovis plurajn ekzemplojn en la literaturo. La desegno en PIV, kiun vi mencias, ilustras la vorton "polajro" kaj ne "polara/polarigi". Oni tute bone povas uzi "polarigi" figurasence ĉar la plejmulto komprenas pri kio temas.
5 years ago.
KaGu:-} has replied to Riŝo
Jes la vorto polarigi estas tute taŭga vorto. Laû mi, la respondoj de ruĝulo estas poluaj. Legu la difinon por polui en PIV ;-). Iam mi kredis, ke la vorto "polui" celis strangan metodon lui ion al iu.

La asertoj de ruĝulo estas same malprecizaj kiel en la desegno, kiu malprecize montras la difinon de punkto P. Aŭ la rekta linio (kiu reprezentas la rekton) aŭ la elipso oblikvas. :-)
5 years ago.
rughulo
rughulo
Pli taŭga vorto estas zamenhofa kaj jam enradikighinta . " polemiki"

La "polarigo" uzata figurasence, estus tre malpreciza, ĝi ege poluus nian lingvon . Necesas pruvoj por pravigi ies aserton .

Kie aperis presite la vorto "polarigi " figursence- kiam ĝi estis elparolata ?

Kiu diras ĝi en nia lingvo?
5 years ago.
KaGu:-} has replied to rughulo
Kvarco ja estas rigida materialo, ĉu ne? ;-)

Fakte okazas, nuntempe, ke vorto aperas unuafoje en la reto kaj, ke ĝi ankoraŭ ne estas aŭ estos presita. La libroj legu la verkisto. ;-)

La vorto ”pol-em-ik-i” ŝajne signifas "scienco pri emo al polo". Nu nun mi certe parolas tre rigidmaniere, ĉu ne? ;-)
5 years ago.
Harri Laine
Harri Laine
Riŝo asertas: "Oni tute bone povas uzi 'polarigi' figurasence ĉar la plejmulto komprenas pri kio temas". Por ke tio estu vera pri la figureco, la plejmulto devus kompreni ankaŭ kion signifas la nefigure uzata "polarigi", kaj tutcerte ne estas tiel. Entute estas malfacile tiri el la fizika termino la figuran sencon. Se oni komprenas la vorton, tio okazas simple nur tial, ke ĝi similas al iuj nacilingvaj vortoj (kiuj similas al "polarizi", kiu laŭ PIV estas alisenca ol "polarigi") tiel uzataj.

Tjeri proponis "dupolusigi", kio estus komprenebla. Temas pri formiĝo de "polusoj", kaj tiu vorto jam havas la bezonatan figuran sencon "punkto ĉirkaŭ kiu organiziĝas aferoj". Polusigo, dupolusigo, tripolusigo estas klaraj, dum polarigo estas nenio krom eble en fiziko. Certe troviĝas pluraj eĉ pli klaraj esprimoj por paroli pri tia akra disdivido, disduigo, distiro, apartigo, disekstremigo, koncentro de opozicioj.

Mi klopodis serĉi retajn ekzemplojn pri fakta uzo de la vorto "polarigi" ekster vortara aŭ fizika kunteksto. Estas malfacilege trovi tiajn, do ŝajnas ke ankaŭ ia argumento pri uzateco ne validas. Nur unu troviĝas en la Tekstaro: "Sovetio multe kontribuis al tiu polarigo, patronante evoluantajn landojn". Tie bone taŭgus ekz. "dupolusigo". Aliloke mi trovis "Ni urĝe devas fari kompaton klaran, luman kaj dinamikan forton en nia polarigita mondo", sed tio ne multe konvinkas, ĉar ankaŭ tie anstataŭigo estas facila (krome la frazo havas kvar troakuzativojn).
.
5 years ago.
rughulo
rughulo
Kara s-ano Harri Laine , mi plene konsentas kun vi.

La lasta frazo tamen ne estas komprenebla al mi - la senco estas por mi enigma.
5 years ago.
Harri Laine has replied to rughulo
Ĉu pri la akuzativoj estas malklare? La citita frazo, kun ĝustaj gramatikaj rilatoj, devus esti: Ni urĝe devas fari kompaton klara, luma kaj dinamika forto en nia polarigita mondo. – Almenaŭ mi imagas, ke la verkinto celis ion tian.
5 years ago.
rughulo
rughulo
Kiu estu kompatata ? kaj kiu estus la luma kaj dinamika forto ?
5 years ago.
Harri Laine has replied to rughulo
Mi nepre rifuzas klopodi pli klarigi tiun frazon. Mi simple prenis ĝin kiel hazardan trovon el la reto, tute ne kontrolante la karakteron de la retpaĝo. Ĝi estis plene maltaŭga ekzemplo, ĉar ĝi estas verŝajne maŝintraduko. Mi trovis ankaŭ alian esperantan tradukon de la sama frazo, en Vikipedio: "Ni urĝe devas igi kompaton klara, lumplena kaj dinamika forto en nia polarigita mondo."
5 years ago.
rughulo
rughulo
Nu, tre simpla afero : frazo estu komprenebla aŭ galimatio!

Kun maŝino ankoraŭ ne eblas komuniki .

Nur maŝino konsideras la vorton "polarigi " taŭga por konversacio. Mi denove ripetas la ĝustan rezonadon de Harri Laine . Mi dividas lian opinion
5 years ago.
Riŝo
Riŝo
Estas vere ke oni ne trovas multajn ekzemplojn en la reto pri polarigi/polariĝi en la figura senco, la plej multaj rilatas al sciencoj. Jen kelkaj figurasencaj el la esperanta Vikipedio:

"... la brazila popolmuziko polariĝis ĉirkaŭ du nomoj kaj stiloj: ..."

"Verŝajne Hermann ankaŭ estis tiu, kiu plej „polarigis“, kiu multajn allogis, sed kelkajn ankaŭ timigis, ĉagrenis, forigis."

"Infinito-absoluto-eterneco polariĝas en jin kaj jang."

Polusigo kaj dupolusigo kompreneble ankaŭ taŭgas, sed Esperanto ĉiam transprenis vortojn el aliaj lingvoj, ĉefe kiam temas pri novaj konceptoj. Vortoj povas iĝi modaj kaj uziĝas dum difinita tempo kaj poste eventuale arkaikiĝas. Ni do rediskutu post dek jaroj kaj tiam ni vidos ĉu "polarigi, figurasence" estis nur moda vorto en kelkaj lingvoj dum la jaroj 2010-aj aŭ kontraŭe iĝis komunuza en Esperanto.
5 years ago.
Harri Laine has replied to Riŝo
"Esperanto ĉiam transprenis vortojn el aliaj lingvoj", jes, sed jen estas stranga hibrido. Se oni transprenas ĉi tiun vorton, ĝi estu "polarizi", transprenota kiel neanalizebla tuto. Nun ŝajnas, ke oni transprenis iun misteran "polar-", kies signifo ne estas klara, poste nebule derivis ion el ĝi kaj asertas ke tio estas "figura uzo". (Oni povas ankaŭ demandi al si, kio estus nacilingva traduko de la esperanta "polusigo". Ĝi apenaŭ povas esti io alia ol "polarization" aŭ simila vorto.)
5 years ago.
Riŝo
Riŝo
Laŭ PIV polar/a estas klare definita: (fizikio, kemio) havanta nenulan dupolusecon aŭ dupolusdenson; polarigi: fari ion polara (do fari ion dupolusa).

Polarizi en Reta Vortaro: (fiziko) modifi lumajn radiojn per reflekto aŭ refrakto kaj tiel akiri por ili novajn proprecojn.
5 years ago. Edited 5 years ago.
Harri Laine has replied to Riŝo
Ĉu vi vere kredas, ke la fizika kaj kemia fakvorto naskis tian figuran sencon? Efektive, en Esperanto, ene de la esperanta kulturo?

Jes, eblas facile krei figuran signifon por "polusa", "polusigi", sed "polarigi" estas nur kamuflita duonesperantigo de nacilingva vorto. Oni kredas, ke tiu "ig" igas ĝin pli akceptebla.

Cetere, la PIVaj difinoj de "polariz" kaj "polar" estas tute konfuzaj, ĉar PIV ne limigas la signifon de "polarizi" al elektromagnetaj radioj. La diferencigo ankaŭ havas nur dubindan valoron. – Bedaŭrinde al ni tre mankas homoj, kiuj regas kaj iun fakon kaj la lingvon Esperanto.
5 years ago.
rughulo
rughulo
Fakuloj ankaŭ ege kverelas inter si . En ĉia scienco kelkaj terminoj estas pridisputataj. Tial plej ofte sciencistoj akceptas nun la anglismojn. ( ankaŭ tial, ĉar la scienca literaturo estas nun superregata de la usonangla)

Ĉu "polar " estas anglalingva?
5 years ago.
Tonyo
Tonyo
Ŝajnas ke "polara" estas faka scienca termino, uzebla kiam estas pluraj "polusoj". En la nefaka lingvaĵo, mi emus uzi kombinojn de tiu ĉi lasta vorto, kiu en PIV montras ankaŭ iujn neformalajn signifojn. Mi do emus uzi "dispolusigi" aŭ "dupolusigi" aŭ ion similan.
5 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Tonyo
:-) Koincide, mi estas leganta la libron "LA DANĜERA LINGVO" kaj mi vidis, en la paĝo 34, en la komenco de la dua linio: "Ĉar la disputo pri revizio de la verdikto ankaŭ DISPOLUSIGIS la francajn esperantistojn, ili povis atingi komunan agad-bazon nur per la konsciiĝo pri tio,..."
DISPOLUSIGI estas simpatia kaj belsona vorto!!
5 years ago.
Valdas Banaitis
Valdas Banaitis
Dispolusigi - ghi estas sociologia vorto. Polara estas optika termino. En la rusa lingvo ekzista polusa vintro, polusa maro, polusa brilado, kun la radiko polar', kaj ghi signifas du kontraŭojn, ekstremojn...
5 years ago.
Riŝo
Riŝo
Oni nuntempe ofte aŭdas ke politikisto "polarigas", ĉar li havas unuflanke fortan apogon kaj aliflanke fortan kontraŭstaron. Do temas pri "dupolusigo" kaj ne pri "dispolusigo" (kio estus pluraj polusoj kaj ne nur du polusoj).
5 years ago.