Group: Lingva helpejo


ĈARE


Raŝi - Audino
By Raŝi - Audino
January 18, 2011 - 9 komentoj - 1 283 vizitoj

Kiam mi ekkonis esperanton, ĝi vere mirigis min ĉar, per simplaj ekzemploj, mi sukcesis konstrui vortojn kiuj, en mia nacia lingvo, mi ne trovadis korespondon. Ekzemple:
Lampo > Lamparo,
Pilko > Pilkaro.
Mi admiris la "logiko"n en la formado de la vortoj uzante la saman radikon. Ekzemple:
Sano - Sana - Sanigi - Malsano - Malsanulo - Malsanulejo.
Tio kuraĝigis min eksperimenti formi esprimojn kiujn mi, neniam antaŭe, estis leginta aŭ aŭskutinta. Unu el tiaj vortoj estas ĈARE.
Mi uzus tian vorton, ekzemple, en la jena situacio:
ĈARE DE VIA BONA ARGUMENTO MI NE PLU SKRIBOS TIAMANIERE.
La problemo estas ke, ĝis nun, mi neniam vidis aŭ aŭskultis tian uzadon sub la skribilo de bonaj verkistoj aŭ en la buŝo bonaj prelegantoj (vere vere nek en la malbonaj).
I - Ĉu tiu vorto estas plene komprenebla kaj laŭ la agordo de la esperanta tradicio?
II - Kiu estas la limo de ies lingva kreemeco kiu sin orientas per fundamentaj vortoj?
9 komentoj - La lastaj
Tjeri
Tjeri
Ĉare estas gramatike nekritikebla. Jam vi vidis tiujn: pere, ene, poste, antaŭe, plie, ĉu ne?
Ĉu tradicia? Certe ne, mi neniam vidis nek aŭdis ĝin.
Ĉu komprenebla? Nu, unuavide mi demandis min: kio estas tiu vorto? Sed legante la frazon, ĝi ne ŝokis min. Mi eĉ opinias ĝin pli simpla ol: pro klarigo de via bona argumento... sekve de via bona argumento..ktp. Kaj simpleco de la lingvo gravas pri esperanto, ĉu ne?
Uzu ĝin, se ĝi plaĉas al vi.
5 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Tjeri
Dankon Tjeri! Via respondo ege plaĉis al mi.
5 years ago.
Michael Lennartz
Michael Lennartz
"Ĉare de" ŝajne estas egala al "pro".

Bv. atenti, ke ekzistas "ĉaro" (durada veturilo). "Mi venis ĉare." = Mi venis per ĉaro.

Simile: "al" kaj "alo".
5 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Michael Lennartz
Mia Dio! Ĉu vi scias ke mi tute forgesis pri la ekzistado de la vorton "ĉaro"?!
Ŝajnas al mi ke, en mia menciita frazo aŭ en simila uzo, oni povas plene distingi la diferencon, ĉu ne?
Sincerajn Dankojn!
5 years ago.
KaGu:-}
KaGu:-}
I.
ĈARE povas esti kombino de la konjunkcio ( subjunkcio) "ĉar" kun la deriv-ilo por adverbo "e". Estas permesate kombini iun ajn vorton , kun iu ajn alia vorto en Esperanto. ( "e" estas morfemo, per kiu eblas krei novajn vortojn.)

II.
Michael prave mencias la riskon de miskompreno, pro la ekzisto de la vorto "ĉaro". Tio eble estas indiko, ke estas maloportune uzi la kreitan vorton kiel adverbo.

Mi opinias, ke estas malfacile difini la limon de la kreemo.
Jen kelkaj personaj cerbumoj pri tiu limo: Adverboj kutime donas informon ekz. pri la agmaniero. Adverboj ankaŭ povas priskribi adjektivon. Ekz. "Ege riĉa homo." , "Kuri rapide." Do; ĉu la kreita vorto estas uzebla por priskribi agon, tempon ktp aŭ, ĉu ĝi povas doni plian informon pri adjektivo? Se ne, la vorto probable ne estas utila utila vorto kaj ni probabale atingis la limon por kre-emo.

La signifo de la vorto "ĉar" ja povas esti tradukita per la vortoj "pro tio", kelkfoje per, "nome" aŭ "efektive" . Tio indikas, ke ĝi probable estas superflua.
5 years ago.
Raŝi - Audino has replied to KaGu:-}
Dankon KaGu pro via respondo!
Mi nur ne povis imagi frazon (en tia circonstanco kiun mi ĝis nun uzis) kiun mi povas kaŭzi miskomprenon... Ĉu mi sukcesas doni bonan ekzemplon?
Se mi skribus "Mi venis ĉare de mia saŭdado" aŭ similan, mi vidas nenian motivon kaŭzi miskomprenon, ĉu vi?
Mi eĉ pensis en la frazo "Mi venis ĉare ĉar la benzino multekostas" :-). Ĉu ĝi malelegantas?
Dankegon!
5 years ago.
KaGu:-}
KaGu:-}
Estimata Raŝi!

Via demando rilatas al persona stilo esprimi sin per Esperanto. Ne troviĝas absoluta vero pri, ĉu certa esprim-maniero estas eleganta aŭ maleleganta .

Tamen jen kelkaj personaj cerbumaĵoj.

Rilate al la frazo: "Mi venis ĉare de mia saŭdado" mi preferas skribi "Mi venis (al Portugalio) pro mia saŭdado."

Mi serĉis la vorton "saŭdado" per Google kaj trovis 10000 trafojn. Inter tiuj trafoj iu asertis, ke "saŭdado" estas bela esperanta vorto.

"saŭdado", laŭ PIV, estas amara nostalgia sopiro al portugala kulturo. La vorto "saŭdado" kaj "sopiri" ŝajnas esti sinomimaj,

Ĉar "sopiri" estas transitiva verbo, "saŭdadi" ankaŭ estas transitiva. "Mi saŭdadas Portugalian kullturon,."

La frazon: "Mi venis ĉare, ĉar la benzino multekostas", mi ŝanĝis tiel, ke mi metus komosignon inter la vortoj "ĉare" kaj "ĉar" por fari la frazon iomete pli klara.
5 years ago.
Raŝi - Audino has replied to KaGu:-}
Ankaŭ por mi la uzado de la komo pli klarigas la frazon!
Mi konsentas ankaŭ pri la transitiveco de "saŭdado". Mi, denove, skribis frazon kiu apartenas al jam konata kunteksto. Rilate al signifo de la vorton saŭdado, en portugala-esperanto vortaro oni uzas, en la plej multo el la okazoj, la vorton resopiro. Saŭdado, por ni brazilanoj, estas profunda sento kiu eĉ la poetoj provadas klarigi sen neniam doni la lastan respondon.
Dankegon KaGu!
5 years ago.
rughulo
rughulo
ĉar vi malbone argumentis , mi rifuzegas la "ĉaron"
Ankaŭ "kajo" ne farighus kaje, kaj suro ne fariĝus sure.

Tial estas malrekomendinda la de vi proponita " ĉare" .
Sed al "sento" facilas doni la lastan respondon .

Ĝi nepre estas la " nova sento" el nia himno
5 years ago.