Group: Lingva helpejo


OKSIMORO


Raŝi - Audino
By Raŝi - Audino
September 30, 2009 - 15 komentoj - 2 731 vizitoj

En ia diskuto en la paĝo de Mielo, Viktoro menciis la frazon: "la perfekta viro" estas oksimoro!
Mi legis en PIV1 la signifon de tiu stilfiguro, sed mi ne sufiĉebone komprenis la diferencon inter ĝi kaj PARADOKSO kaj ANTITEZO.
Ĉu iu povas klarigi al mi la malsamecon inter la tri stilfiguroj?
15 komentoj - La lastaj
Michael Lennartz
Michael Lennartz
Mi sercis en la germana vikipedio (mi skribas tion por montri, ke mi ne detale scipovis la difinojn):

oksimoro estas kontraŭdiro en si mem, do kutime la esprimo konsistas el du vortoj kontraŭdiraj. "minus kreskado" (kreskado ĉiam estas pliiĝo, do plusa), rapidu trankvile (germana proverbo), maljuna knabo (=amiko). Do temas pri figuro kun "nula" rezulto aŭ kun signifo, kiu ne estas konkludebla el la unuopaj vortopartoj.

paradokso estas kontraŭdiro, kutime ne solvebla aŭ unuigebla, porĉiama.

antitezo estas opozicia aserto (kontraŭaserto). Vi devas havi aserton (tezon), por starigi la kontraŭdiron (opozician aserton, antitezon) en diskutado. Vi povas en diskutado mem starigi tezon kaj antitezon por klarigi ion.

Multan dankon por la demando. Mi konkludas, ke mi evitu "internaciismojn", kiuj eble ne estas tiaj, kaj prefere uzu - se ekzistas - esperantlingva kunmetaĵo, aŭ aparte klarigu vortojn, kiuj estas maloftaj en nia lingvouzo.
7 years ago.
Paŭl
Paŭl
Mi kredas, ke Michael sufiĉe bone priskribis la diferencon inter la tri. Se mi diras, ke Belgio estas riĉa ŝtato, kaj alia diras, ke ĝi estas malriĉa, ni havas antitezon. Unu tezo diras tion, la alia tezo ion tute malan.

Paradokso, kiun Michael bone priskribis kiel "nesolvebla", estas ekzemple la jena klasika: mi estas Antverpenano, kaj mi diras "Antverpenanoj ĉiam mensogas". Ĉu mi pravas?

Kaj oksimoro efektive estas nur malfacila vorto por kontraŭdiro en si mem. La romianoj jam konis tiun stilfiguron, kaj nomis ĝin contradictio in terminis: nigra neĝo, vivanta kadavro, kvadrata cirklo, perfekta virino ...
7 years ago. Edited 7 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Paŭl
Dankon Paŭl! Oni devas, rilate al ANTITEZO, konsideri pri la PIV1 difino: Stilfiguro, per kiu oni kontraŭmetas du malajn vortojn aŭ ideojn, por plireliefigi ilin, ekz. "feliĉo venas gute, malfeliĉo venas flue"Z aŭ "malgranda aspekte, sed granda intelekte"Z.
Pitagorajn dankojn Paŭl!!!
7 years ago.
Riŝo
Riŝo
Nu jes, Paŭl, la romianoj ne konis la virinemancipigan movadon... tiu dirus ke perfekta virino eblas dum perfekta viro estas oksimoro.

Viktoro jam diris ke perfekta viro estas oksimoro kiel cetere perfekta homo, ĉar perfekteco estas idealo ne atingebla por homoj...

Etimologie oksimoro devenas de la greka "oxumoron" (oxus = akra, pika, pinta; moros = stulta, freneza). Ĉi tiu stilfiguro konsistas el interligo de du kontraŭaj vortoj por doni al ili pli fortan esprimivon. (Laŭ "Petit Robert".)
7 years ago. Edited 7 years ago.
rughulo
rughulo
Ĉu oksi - moro?
7 years ago.
Raŝi - Audino has replied to rughulo
:-))
7 years ago.
Tjeri
Tjeri
Paradoksoj povas ankaŭ esti nur ŝajne nesolveblaj (vidu PIV).
7 years ago.
Raŝi - Audino
Raŝi - Audino
Mi elkore dankas tujan respondon de ĉiuj!
Mi legis en la portugala Wipedio la jeno: Oksimoro estas stilfiguro kiu harmoniigas du malajn konceptojn en unu nura esprimo, kiu tiel formigas trian koncepton kiu dependos de la interpreton de la leganto. Ĉar la laŭlitera senco de iu oksimoro (ekzemple, eterna momento) estas absurda, devigas la leganton serĉi ia metafora senco (en ĉi tiu kazo: ia momento kiu, per la intenso de la vivantaĵo dum la okazaĵo, oni perdas la senco de la tempo).
Laŭ viaj oportunaj komentoj, se iu dirus al mi "La perfekta virino estas antitezo" aŭ "La perfekta virino estas paradokso", mi komprenus ke tia virino simple ne ekzistas sed, se iu dirus al mi "La perfekta virino estas oksimoro", laŭ tiu lasta konsidero Wikipedia mi povas pripensi:
1. Por tiu persono kiu diris la frazon, li sentas ke tiu virino estas perfekta (sed ĝi ekzistas),
2. Por tiu persono kiu diris la frazon, tia virino simple ne ekzistas.
Tiu "gvidas min al" MI TUTE NE SCIAS KIU ESTAS LA OPINIO DE ĴUSPAROLINTO
Ĉu mi fuŝis en la kompreno de tiu esprimo?
7 years ago.
Michael Lennartz
Michael Lennartz
Oksimoro estas literatura nocio. Nur lingvistoj konas kaj uzas tiun vorton. Ekster la rondo de germanistoj, instruistoj kaj literaturistoj mi konas nur unusolan homon, kiu uzis tiun vorton.

La perfekta virino ne povas esti antitezo, ĉar mankas tezo.

La perfekta virino do devas esti paradokso.

En ĉiutaga lingvo ni havas nur paradoksojn. Tezoj kaj antitezoj kutime troviĝas en sciencaj diskutadoj, kaj oksimoro - vd. supre.

En la literatura scienco:
Antitezo estas kontraŭstarigo de semantike (enhave) opoziciaj (kontraŭdiraj) vortoj aŭ vortgrupoj.
La oksimoro estas speciala formo de antitezo, ligaĵo de unuopaĵoj sin reciproke ekskludantaj al paradoksa tuto.

Se vi ne komprenas la difinojn: Ne gravas, mi same ne.
7 years ago. Edited 7 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Michael Lennartz
:-))) Dankegon!
7 years ago.
Viktoro
Viktoro
Mi (la kulpulo) ne konsciis, ke tiu vorto estu tiom nekutima. Eble ĉar de longe mi tre ŝatis hispanan poemon de Francisco de Quevedo, kiu estas plenplena de oksimoroj. La poemo nomiĝas "Amora soneto kiu difinas la amoron". Estas bona ideo de la poeto, difini amoron per oksimoron, ĉu ne?

Soneto amoroso difiniendo el amor

Es hielo abrasador, es fuego helado,
es herida que duele y no se siente,
es un soñado bien, un mal presente
es un breve descanso muy cansado,

es un descuido que nos da cuidado,
un cobarde con nombre de valiente,
un andar solitario entre la gente,
un amar solamente ser amado,

es una libertad encarcelada
que dura hasta el postrero parasismo,
enfermedad que crece si es curada.

Este es el niño Amor, este es su abismo:
¡mirad cuál amistad tendrá con nada
el que en todo es contrario de sí mismo!


Mi ne kuraĝas traduki ĝin, nur klopodas traduki kelkajn oksimorajn versojn (pardonu miajn erarojn):

Ĝi estas bruliga glacio, ĝi estas glacia fajro…

Ĝi estas malliberita libereco…

Vidu, kia amikeco ĝi havas kun nenio
tiu, kiu tute kontraŭas sin mem!

Salute adiaŭas vin,

Viktoro (la senkulpa kulpulo)
7 years ago.
Raŝi - Audino
Raŝi - Audino
Belaj vortoj! Malgraŭ mia ne kompleta komprenado, mi povis senti ion de sia beleco kiu transpasas la bezonon de la tradukado. Ne sentu vin kulpa pro io ajn afero rilate al gramatikaĵojn. Mi multe legis kaj lernis pri la stilfiguroj!! Mi profitas ĉi tiun "eternan momenton" por danki al vi la oportunon de mia lernado. Ĝis aliamomento!
7 years ago. Edited 7 years ago.
Raŝi - Audino
Raŝi - Audino
Mi forgesis diri la jenon: Kiam mi legis, la unuan fojon, la vorton OKSIMOROn en la supramenciita ĉambro, mi rimarkis ke la dialogo daŭris tiel nature ke, tuj poste, mi pensis: "Ŝajnas ke tiu vorto (oksimoro) en Hungario kaj Hispanio devas esti tiel ordinara kiel fenestro kaj tablo"
La vivo estas tia... al iu kiu estas sukero... al alia povas esti sufero! :-)
7 years ago.
Viktoro
Viktoro
Ne, ne, ŝajnas al mi, ke ne estas tiel ordinara kiel fenestro, tablo, kaj "paella".

Aliflanke, Esperanto estas bonega lingvo ankaŭ por oksimori eĉ per ununura vorto:
grandeta, malgrandega…
7 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Viktoro
:-)
7 years ago.