Group: Lingva helpejo


‘estis ...ita’ kaj ‘...iĝis’


Peter Bowing
By Peter Bowing
March 25, 2008 - 14 komentoj - 2 561 vizitoj

Ĉu inter la du subaj propozicioj diferencas la signifo?

La domo estis konstruita antaǔ du jaroj.
La domo konstruiĝis antaǔ du jaroj.

La dua evitas la kunmentaj verboj, kaj do estas pli eleganta?
14 komentoj - La lastaj
Laszlo Istvan TOTH
Laszlo Istvan TOTH
"estis ...ita" kaj "estis ...inta", do pluskvamperfekto havas specialan rolon. Ĝia rolo kompareblas kun tiu angla "had had" (past perfect). Sekve, uzi pluskvamperfekton (past perfect) sen mencii iun tempopunkton rilate al kio la koncerna evento okazis eĉ pli frue, estas stultaĵo, erara lingvo-scipovo.
Jen kelkaj modelfrazoj:
"Hieraŭ mi legis tiun libron." - hieraŭ mi legis tiun libron, eble mi finlegis ĝin, eble ne. Eble mi legis ĝin dum la tuta tago, eble ne.
"Hieraŭ mi estis leganta tiun libron." - hieraŭ mi pasigis tempon legi tiun libron.
"Hieraŭ je la deksepa mi estis leginta tiun libron." - hieraŭ ĝis la deksepa mi legis tiun libron (post la deksepa mi jam ne legis ĝin).

Kiam uzi pluskvamperfekton (past perfect), *ĉiam* necesas mencii aŭ sentigi certan tempopunkton, rilate al kio la evento jam okazis. Alie oni disdonas atestilon pri si mem pri fuŝa lingvoscipovo.

Bedaŭrinde eĉ 120 jaroj ne sufiĉis, ke eminentuloj kapablu ellerni korekte la uzon de la kompleksa konjugacio... :-(
8 years ago. Edited 8 years ago.
Michael Lennartz
Michael Lennartz
La domo estis konstruita antaǔ du jaroj. --- Antaux du jaroj la domo jam estis finkonstruita ("konstruita " indikas, ke la konstruado finigxis antauxe).

La domo konstruiĝis antaǔ du jaroj. --- egala al: La domo estis konstruata antaǔ du jaroj. --- La konstruado de la domo okazis antaux du jaroj, komencigxis antauxe kaj dauxradis

.
8 years ago.
Laszlo Istvan TOTH
Laszlo Istvan TOTH
Prave, Michael!

Mi havas nur malgrandan rimarkon:
Estus ege bone, se domoj konstriĝus memstare... :-)
8 years ago.
rughulo
rughulo
Tre bela estas la videofilmo ." budapesta ekzameno"- kiu temas pri tiaj gramatikajhoj
8 years ago.
rughulo
rughulo
La konjugacio en nia lingvo estas ege simpla -
ne ekzistas pluskvamperfekto kaj similaj strangajhoj.
Nur ekzistas as tempo is tempo kaj os tempo .

participoj ne estas verboj
la marko por verbo estas ankau " i " "u" kaj "us"

Por respondi vian demandon : La senco de frazo mal - multe diferencas. Mi supozas, ke ankau en via gepatra lingvo ekzistas kelkaj variantoj

Kunmenta verbo de ekzistas, sed ekzistas menta tizano
8 years ago.
Laszlo Istvan TOTH
Laszlo Istvan TOTH
"La konjugacio en nia lingvo estas ege simpla - ne ekzistas pluskvamperfekto kaj similaj strangajhoj.
Nur ekzistas as tempo is tempo kaj os tempo . "
---

Povas esti, ke en via patrinlingvo ne ekzistas kompleksa konjugacio (kunmetita verboformo), sed nur simpla konjugacio, sed en Esperanto ja ekzistas kompleksa konjugacio, kiu enhavas inter alie ankaŭ pluskvamperfekton.
Sed, kutime E-istoj estas (milde dirite) malpli diligentaj pri la planlingvo mem, kaj la plejo el ili ne strebas alproprigi la ĝustan uzon de tiu verboformo.

Estas tre okulfrape, ke en preskaŭ ĉiuj lernolibroj ties aŭtoroj nur simple mencias la kompleksan konjugacion sen klarigi ĝin: ne senkiale, ĉar ofte eĉ ili (la aŭtoroj) ne estas klaraj pri ĝia uzo, kaj tial ne kuraĝas priskribi ĝin.
Pro la supraĵa lingvoscipovo de la lingvouzantaro, elformiĝis t.n. "itistoj" kaj "atistoj", kiuj uzas la kompleksan konjugacion tute same, kiel simplan konjugacion. Pluse, ili samerare pluinstruas tion al disĉiploj. Tiel, la erara lingvaĵo pluvivas.
Por ili estas tutegale, ĉu diri "estis farita", "estis farata" aŭ "estis farota". Ili simple ne perceptas la sencojn de tiuj tempoprecizigoj.

Cetere, kompleksan konjugacion eblas ĉiam eviti/anstataŭi per ioma priskribo - eĉ la pasintan kondicionalon.
Sed, kiam traduki al E-o fremdlingvan frazon kiu enhavas kompleksan konjugacion, estas konsilinde respekti (se eblas) la verboformojn.
8 years ago.
rughulo
rughulo
Z. prave konsideris kompleksajn konjugaciojn- senbezonan balaston.
Neniu tradukisto povas respekti chiujn ekstravagancojn de krokodilaj lingvoj-
tion chi mi povus ekzempligi - char en lernejo chiuj infanoj suferis pri tiaj stultaj gramatikajhoj
8 years ago.
Paŭl
Paŭl
La dua simple ne eblas. Tio signifus, ke ĝi memstare ekestis, sen helpo de aliaj.
8 years ago.
Paŭl has replied to Peter Bowing
Jes, tio laŭ mi estas eraro. Pensu pri la zamenhofa frazo: "Ĉu oni estingis la kandelon, aŭ ĉu ĝi estingiĝis mem?" Ĉu eblus la frazo: "Ĉu vi verkis la leteron, aŭ ĉu ĝi verkiĝis mem?"? smile
8 years ago.
Laszlo Istvan TOTH
Laszlo Istvan TOTH
En la hungara lingvo ne ekzistas kompleksa konjugacio. Tamen, ja eblas hungarlingve racie klarigi ĉiun verbotempon de la kompleksa konjugacio.
Gekaraj, Zamenhof mem enkondukis la k.k. :-)
8 years ago.
Vladimír Türk*
Vladimír Türk*
Kara Laszlo, ĉu la prefikso "ge-" ne plu signifas pure substantivan prefikson, uzeblan nur en la substantiva formo (gepatroj, geedzoj, gefianĉoj)? Ĉu eblas diri "gebelaj junuloj" aŭ "gebonaj amikoj"? Kompreneble eblas diri ekz. "gepatra lingvo", "ili geedziĝis", sed ĉifoje temas pri plua derivado, ĉu ne?
8 years ago.
Laszlo Istvan TOTH
Laszlo Istvan TOTH
"ge" ĉiam precizigas personsignifan vorton, kiu *baze* (laŭ vortaro) estas substantivo.
"bela" baze (laŭ vortaro) estas adjektivo, do ne personsignifa substantivo.
Sekve, ne uzeblas "gebelaj amikoj", sed "belaj geamikoj".
"juna" baze (laŭ vortaro) estas adjektivo, do ne personsignifa substantivo.
Sekve, ne uzeblas "gejunaj edzoj" sed "junaj geedzoj."
En *gepatra lingvo* "patro" estas baze personsignifa substantivo, kiu povis ricevi la formativon "ge", kaj el tiu substantivo eblis krei la adjektivon "gepatra".

Ĉi-loke sperteblas iom da kontraŭdiro (vidu la vorton "gepatra") rilate al praa instruo, nome, ke la formativo "ge" produktas pluralan vorton.
Pli konkrete, la iamaj eminentuloj asertis tion, ke la "ge" vortoj devas esti nepre pluralaj: "geedzoj", "gejunuloj", "geamikoj", "gelernantoj", ktp.

Sed Fundamento estas fama pri sia neprecizeco, nedifiniteco, do en realo la formativo "ge" montras nur tion, ke certa personsignifa substantivo povas indiki ĉu viran, ĉu virinan, ĉu miksgenrajn personojn (kaze de pluralo).
Tian klarigon vi nenie trovos, ĉar la lingvistaj eminentuloj dum 120 jaroj pigris (aŭ ne estis kapablaj) klarigi tiun aferon (mi aldonas: inter multaj aliaj).
8 years ago.
Vladimír Türk*
Vladimír Türk*
Sekve, ne uzeblas "gebelaj amikoj",: do same eble ne uzindas "gekaraj" (kun kaŝita subjekto, ekzemple "amikoj"). Iel mi ne komprenas, kial vi "precizigas" la (laŭ mi sufiĉe klaran) vorton "karaj" per la prefikso -ge. Karaj ja signifas kaj "karaj amikoj" kaj "karaj amikinoj". Por substreki ambaŭ seksojn mi certe preferus "karaj geamikoj"... Ŝajne ni ambaŭ plu uzos la sian. Amike V.
8 years ago.
Laszlo Istvan TOTH
Laszlo Istvan TOTH
"Por substreki ambaŭ seksojn mi certe preferus "karaj geamikoj"... "
----

Tre korekte. En kompleta frazo (en kiu ne "kaŝiĝas" subjekto), la prefikso "ge" klarigas subjekton.
Sed "karaj" apud "kaŝiĝinta" subjekto ne unusence signifas ambauseksojn.
8 years ago.