Group: Lingva helpejo


”Mämmi” – paska kaĉo?


Harri Laine
By Harri Laine
April  7, 2012 - 6 komentoj - 378 vizitoj

En la diskuto pri Eklero Tjeri demandis, kiel oni traduku la Finnan manĝaĵo-nomon mämmi. Li menciis la vorton "maltokaĉo" kiel eblan tradukon.

Ĉar la afero estas ĝuste nun aktuala en Finnlando (temas pri deserta manĝaĵo Pasko-sezona), mi aldonis kvar hodiaŭajn bildojn pri tiu nigre bruna kaĉo en mian galerion (vidu la plej novajn bildojn tie ). Troviĝas artikolo ankaŭ en kelkaj vikipedioj, bedaŭrinde ne en la Esperanta.

Kiam Finno demandas min pri traduko, mi kutime proponas diri "paska kaĉo", aŭ por eksterlandanoj "Finna paska kaĉo". En la eklero-diskuto jam aperis propono nomi ĝin ne kaĉo sed pudingo. Nu, tio estas afero de gustoj kaj tradicioj, kaj kiel oni sentas pri similaj vortoj en sia propra lingvo.

Ĉu aŭ ne precizigi per "malta"? Tio dependas, farunigita sekala malto ja estas esenca ingredienco, sed trioble pli ol malton, oni bezonas simplan sekalan farunon. Kiel pri ĉiuj naciaj specialaĵoj, oni ne povas traduke fidi je unu simpla vorto, sed devas enplekti pliajn informajn, priskribajn elementojn. "Finna bakita sekala malta kaĉo por Pasko", aŭ laŭeble io pli mallonga. Ankaŭ "dolĉa" kaj "deserta" estas eblaj priskribiloj.

En gastronomiaj aferoj oni ofte ŝatas esti ekzota kaj uzi la originalan nomon. Ju pli ekzota ĝi estas, des pli bone. Ĉi-nome oni povas aparte atentigi, ke estu du misteraj punktoj sur la dua litero en mämmi.

La uzota nomo eble dependu iom de la kunteksto. Kion vi preferus?

- - -

Se mi proponas "paska kaĉo" al Finna esperantisto, tio estas ankaŭ mia testo ĉu li aŭ ŝi jam bone regas la lingvon, aŭ daŭre pensas nur en la Finna. Se la proponata vorto ŝajnas impresi malagrable, forpuŝe, kaj estas rifuzata kiel neuzebla, mi konjektas, ke la koncerna persono ankoraŭ ne definitive transloĝiĝis al Esperantujo. (Ĉi tio estas iom simila afero, kiel testi ĉu anglalingvulo sentas ion malagrablan en "Kiel vi fartas?". Sed estas eĉ pli komplika afero: krom scii la Finnan kaj Esperanton, oni devas koni ankaŭ la priparolatan manĝaĵon).
6 komentoj - La lastaj
Tjeri
Tjeri
La ĉefa gusto de mämmi estas ja tiu de malto (almenaŭ je mia fremdula gustosenso), kaj ĝia stato estas tiu de kaĉo, tial mi proponis maltokaĉo. Se temas pri paska kaĉo ne gravas, ĉar mi unuafoje manĝis ĝin en somero, kiam amikoj gardis ĝin en frostigilo aparte por mi... :)
4 years ago.
Harri Laine has replied to Tjeri
Bone, mi tute akceptas ankaŭ la vorton "maltokaĉo". Tio, ke laŭ vi la ĉefa gusto estis malta, estas forta argumento por tiu vorto.

Sed fakte ne ĉiam sufiĉas nur unu eblo traduki nomojn de ĉi tiaj specialaĵoj. Estas facile, se oni tradukas tekston, kiu mem priskribas la aĵon (kuirlibran recepton, ekzemple, aŭ artikolon en enciklopedio) . Sed ni supozu, ke la vorto aperas tute preterpase en romano. Se estas Finna romano, la vorto povas aludi al tio, ke io okazas je pasko, aŭ ke io havas aspekton aŭ densecon de maltokaĉo, aŭ ke temas pri io ŝatata aŭ abomenata, aŭ io speciale Finna. En alilanda romano eble nur estus aludo pri io ekzota, mistera, manĝaĵo. Tiam oni devas iom pripensi, kiel traduki, ĉar piednotoj en belliteraturo plej ofte estas kvazaŭ subskriboj de malkompetenta tradukinto. Eble sufiĉas aldonita adjektivo, laŭbezone.
4 years ago.
Michael Lennartz
Michael Lennartz
Harri, vi tre bone ellaboris la problemon.
4 years ago.
Harri Laine
Harri Laine
Mi verkis blogaĵon pri la Finna maltokaĉo kaj dankas al la ĉi-tieaj kundiskutantoj, kiuj donis al mi la ideon pri tio.
4 years ago.
Blazio VAHA  (n.s. WACHA, Balázs)
Blazio VAHA (n.s. W…
Ĉu iu povus prezenti la etimon de la vorto ma(e)mmi? Ĉu ekzistas etimologie parenca alia vorto rn la lingvo Finna?
4 years ago.
Harri Laine
Harri Laine
Oni ne scias multon pri la vorto. La etimologiistino Kaisa Häkkinen skribas:

"[La vorto] havas konatajn similaĵojn en kelkaj proksime parencaj lingvoj kaj en la Samea, ekzemple la Karela kaj Vota mämmi, la Estona dialekta mämm (‘plata paneto kovrita per faruno el malto’) kaj la Nord-Samea meađmma. Ĉar mankas aliaj klarigoj, oni konsideras, ke la vorto apartenas al nia propra malnova vortostoko. Ankaŭ ĝermana origino estis proponita, sed la argumentoj estas malfortaj. En la literatura Finna lingvo la vorto mämmi aperis la unuan fojon en kolekto de proverboj publikigita de Henrik Florinus en 1702."
4 years ago.