Group: Lingva helpejo


8,6 kg aŭ 8.6 kg?


Raŝi - Audino
By Raŝi - Audino
December  8, 2011 - 16 komentoj - 496 vizitoj

Ĉu en esperantio ekzistas formala leĝo determinante kiun, el la du, ni devas uzi?

bertilow.com/pmeg/gramatiko/nombroj/matematiko.html
16 komentoj - La lastaj
Andreo Peetermans
Andreo Peetermans
Nu, vi mem liveras la verdikton de PMEG ;-) Mi nun ne scias, ĉu la Fundamento enhavas ie tian nombron...

Ne uzu punkton anstataŭ komo ĉe decimaloj. Punkto estas uzata kiel decimala signo nur en kelkaj landoj. Esperanto, same kiel plej multaj landoj kaj lingvoj, uzas decimalan komon.
4 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Andreo Peetermans
Tie ĉi en KODĜE mi rimarkis ke la libroj pri gramatikoj ne ĉiam konsentas inter si. Pro tio mi scivolemis pri ia oficiala voĉo...
Dankon Andreo!
4 years ago.
Pierre Levy
Pierre Levy
La Fundamento silentas pri tio, kiel ĝi silentas pri interpunkcio.
Tiaj temoj ne koncernas la lingvon mem, sed dependas de
konvencioj, kiuj povas varii.
4 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Pierre Levy
"La Fundamento silentas pri tio..." :-(
Mi kutimas diri al miaj gelernantoj ke ekzistas la "numera antaŭjuĝo". La personoj timas la numerojn.... foje la malpozitivaj, foje frakcioj kaj eĉ la dua radiko kiu malĉeestiĝas de la klavaroj....
Ŝajnas ke la alergio pri matematiko vere internaciiĝis kaj trovis spacon en la ĵusnaskita verda lingvo!
Verŝajne Zamenhoj silentis pri tiaj numeroj por ne forpeli de la movado timemaj esperontistoj! :-)
4 years ago.
Ed Robertson
Ed Robertson
Ne gravas ĉu PIV aŭ la "Fundamento" prononcas aŭ silentas pri tio, kio estas farata en Esperanto ekzistas sendepende de ambaŭ. PMEG neniam silentas pri io ajn, sed tio estas kiel kondutas PMEG; tio ne signifas ke ĝia opinio ĉiam estas atentinda aŭ ne atentinda. La leganto devas kapabli distingi inter kio estas valida konstato, kaj kio estas nura opinio de la verkinto.

La etoso en Esperanto tamen estas strebi por la plej internacie rekonebla formo, kaj tio, kune kun kio fakte diratas, decidas pri kio estas akceptebla formo en vivanta lingvo.

Ĉu tiu formo do estu "8,6 kg"? Jes, eble.

Ĉu la formo "8.6 kg" estas ankaŭ uzata kaj komprenebla? Absolute.

Kiu formo estas do "ĝusta"? AMBAŬ.
4 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Ed Robertson
Dankon pro la komento Ed!
Tie ĉi en Brazilo fariĝis fama iu historio pri la mendado de "1 aŭ 2 simioj" en la telegramaj tempoj. La mesaĝo estis miskomprenata kaj oni sendis "1002 simioj"n.
La rideto kiu sekviĝas post la legado povas ne bone kalkuli kiom da malagrablaj aferoj povas okazi kiam iu simbolo ne apartenas al la ĉiesa kono.
Hieraŭ mi uzis la mezuron 3,600 Kg kaj la kunteksto helpis la komprenon ĉar la temo estis pezo de bebo...
Ĉu ne povas okazi ke, en alia situacio, oni miskomprenu ke mi parolas pri elefanto?
4 years ago.
Riŝo
Riŝo
En tipografio la problemo estas konata, oni devas sekvi la regulojn de la koncernaj lingvoj. Cetere multaj kalkuliloj havas nur punktoklavon kaj tial verŝajne oni ofte vidas erare punktojn en lingvoj kun komoregulo.

PIV 2005 mencias ambaŭ, ĉu kun komo ĉu kun punkto. - PAG § 87 G. estas pli restrikta: "La aritmetikajn formulojn oni legu jene: decimala frakcio: 0,2 nulo komo du; 3,08 tri komo nul ok." Se oni sekvas la prononcadon oni povas memori ke oni kutime uzas komon por decimalaj frakcioj en Esperanto. Punkto tamen estas tolerata.
4 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Riŝo
Bona rimarko en via unua paragrafo! En la fama HP-12C oni povas elekti la personan preferon!! :-)
4 years ago.
Harri Laine
Harri Laine
Andreo citis el PMEG: "Punkto estas uzata kiel decimala signo nur en kelkaj landoj." Tio montras, ke la verkinto scias praktike nenion pri la afero. (Ne miskomprenu min. PMEG de Bertilo estas bonega gramatiko.)

Oni uzas ĉiam punkton en la Angla lingvo, do ankaŭ en ĉiuj landoj (ekskoloniaj kaj aliaj) kie la Angla estas oficiala lingvo. Treege escepta ekzemplo estas Kanado, kie oni uzas komon en la Franca kaj punkton en la Angla. Krome oni uzas punkton almenaŭ en Ĉinujo, Barato kaj Japanujo. Pri Ĉinujo kaj Japanujo estas facile kontroli tion ekzemple sur la ĉinlingvaj kaj japanlingvaj paĝoj de oficiala statistiko en tiuj landoj. Pri Barato mi ne nun rapide trovis ion en lokaj lingvoj, sed mi ne dubas ke oni instruas matematikon ankaŭ tie kun punktoj.

Ĉu ne estas iometa troigo, nomi tion "kelkaj landoj"? (Se ne alio konvinkas vin, kalkulu la nombron de homoj en tiuj landoj.)

Sed plue, unu alia signo estas intime ligita kun la dekuma punkto, nome la milo-apartiga signo. En la anglalingva aŭ baze anglalingva mondo oni skribas nombron (pli grandan ol mil) ekz. 7,500.56. En la komaj landoj tio estas ofte 7.500,56 aŭ ankaŭ 7 500,56. La formato 7 500.56 ŝajnas ne tre ofta. Do, estas plena ĥaoso, se oni volas el tio tiri regulon por Esperanto.

Mi tute konsentas pri tio, ke ambaŭ formoj 8,6 kg kaj 8.6 kg estas ĝustaj kaj apenaŭ miskompreneblaj. Sed jam 8,600 kaj 8.600 estas nur interpreteblaj (espereble) per la kunteksto. Tial la unua regulo por Esperanto estas: estu singarda pri nombroj kaj ĉiam duoble certigu, ke estas nur unu maniero kompreni.

Bona kompromiso por Esperanto estus uzi punkton inter la unuoj kaj la dekonoj kaj spaceton por apartigi la milojn. Sed ĉi tio apartenas al la serio piaj deziroj, ĉar homoj kutime fermas siajn orelojn kaj forkuras, kiam la temo estas io proksima al matematiko.

(Ekstran komplikaĵon, ĉi tie ne atentindan, aldonas tio, ke ne en ĉiuj kulturoj oni uzas milon kiel la ĉefan multobligilon en grandaj nombroj. En la Ĉina kultursfero tiel rolas dekmilo, en la Hinda estas pli komplike.)
4 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Harri Laine
Dankegon Harri!
4 years ago.
Tjeri
Tjeri
Mi proponas reformon: de nun en esperanto, ni uzu la neŭtralan 8'6 kg.
4 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Tjeri
:-)) Ne estas tiom "neŭtrala", mi jam havis kalkulilon kiu esprimas, ekzemple, la radiuson de la tero per 6'378,1 Km!!!
4 years ago. Edited 4 years ago.
Michael Lennartz
Michael Lennartz
"Bona kompromiso por Esperanto estus uzi punkton inter la unuoj kaj la dekonoj kaj spaceton por apartigi la milojn."

Tio estas bona propono. Simila kompromiso: Oni povas uzi ankaŭ aŭ punkton aŭ komon inter la unuoj kaj la dekonoj kaj spaceton por apartigi la milojn.
4 years ago.
Paŭl
Paŭl
La redaktoroj kaj reviziantoj de Monato diskutis pri tio ĉi kaj estis interkonsentite uzi la komon antaŭ la decimaloj, kaj spacon inter grupo de tri ciferoj, krom por la miloj. Do 1 234 567,89 sed 2011. Kompreneble tio estas konvencio de nur unu revuo. Tamen kutime la konvencioj de Monato estas bone pripensitaj de spertaj lingvouzantoj el diversaj sociaj grupoj. Harri, eble eĉ vi siatempe kune voĉdonis, ĉu ne? ;-)

Kiu volas detale koni la konvenciojn de Monato pri nombroj povas trovi ilin tie: www.esperanto.be/fel/mon/mon_konv.php#nombro
4 years ago.
Raŝi - Audino has replied to Paŭl
Tiu organizo estas "kolirio por miaj okuloj" :-)
Simpla, klara kaj alloga!! Dankegon Paŭl!!!
4 years ago. Edited 4 years ago.
Paŭl has replied to Raŝi - Audino
Dankon, Raŝi. Sed la danko ne iru al mi, sed al ĉiuj kunlaborantoj de Monato, kiuj vere penas konstante por liveri revuon en klara moderna neriproĉebla lingvaĵo!
4 years ago.